ABD ile İran arasındaki gerilim, son günlerde hem askeri hem de siyasi cephede atılan adımlarla tehlikeli bir eşiğe ulaştı. Washington’un bölgeye yönelik askeri yığınağını artırması ve Tahran’dan gelen sert mesajlar, olası bir çatışma ihtimalini yeniden gündemin merkezine taşıdı.
ABD ordusuna ait USS Abraham Lincoln uçak gemisi ve ona bağlı unsurların Orta Doğu’ya doğru hareket etmesi, bölgede alarm zillerinin çalmasına neden oldu. ABD Başkanı Donald Trump, askeri varlığın caydırıcılık amacı taşıdığını savunsa da, bu adım Tahran tarafından açık bir tehdit olarak yorumlandı.
Tahran’dan açık mesaj: Misilleme kaçınılmaz olur
Gerilimi tırmandıran en dikkat çekici gelişmelerden biri, İran’da devlet destekli unsurlar tarafından yayımlanan propaganda videosu oldu. Söz konusu görüntülerde, İran’ın geliştirdiği Fattah balistik füzesinin ABD uçak gemisini vurduğu ve ikiye böldüğü senaryo yer aldı.
Bu görüntüler, yalnızca bir propaganda mesajı olarak değil, aynı zamanda Washington’a yönelik açık bir güç gösterisi olarak değerlendirildi. İranlı yetkililer de yaptıkları açıklamalarda, olası bir saldırının “toplam savaş” anlamına geleceği uyarısında bulundu.
İç kriz dış gerilimi besliyor
İran’daki dış politik sertleşmenin arka planında ise ülke içinde yaşanan derin kriz bulunuyor. Aralık 2025’te ekonomik çöküş ve İran riyalindeki sert değer kaybıyla başlayan protestolar, ülke genelinde yayılmış durumda. İnsan hakları örgütlerine göre, yaklaşık 29 gündür süren gösterilerde ölü sayısı 5 binin üzerine çıktı, on binlerce kişi gözaltına alındı.
İnternet kesintileri ve sıkı güvenlik önlemleri nedeniyle net rakamlara ulaşılamazken, Birleşmiş Milletler ve uluslararası kuruluşlar İran yönetimini sert şekilde eleştiriyor.
BM’den İran’a sert kınama
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, İran’daki protestolara yönelik sert müdahaleler nedeniyle acil toplantı düzenledi. Konsey, güvenlik güçlerinin uygulamalarını “orantısız ve kabul edilemez” olarak nitelendirirken, bağımsız soruşturma çağrısını yineledi. Tahran yönetimi ise bu eleştirileri reddederek iç işlerine müdahale olarak değerlendirdi.
Uzmanlara göre iç baskının artması, İran yönetiminin dış politikada daha agresif bir söyleme yönelmesine neden oluyor.
Askeri cephede karşılıklı hazırlık
Gerilim yalnızca söylemlerle sınırlı değil. İran Devrim Muhafızları, tüm birliklerin “yüksek alarm” seviyesinde olduğunu duyururken, ABD de bölgedeki vatandaşlarına güvenlik uyarıları yayımladı. Bazı diplomatik personelin ve sivillerin bölgeden ayrılmasına izin verildi.
Tahran sokaklarında ortaya çıkan “Rüzgârı eken kasırga biçer” mesajlı duvar resimleri ve askeri semboller, İran’ın psikolojik harp boyutunu da devreye soktuğunu gösteriyor.
Bölgesel ve küresel risk büyüyor
ABD–İran hattındaki bu tırmanış, yalnızca iki ülkeyi değil tüm Orta Doğu’yu etkileyebilecek bir kırılma potansiyeli taşıyor. Irak, Körfez ülkeleri, İsrail ve enerji koridorları üzerindeki olası etkiler, küresel piyasalarda da tedirginlik yaratıyor.
Rusya ve Çin, dış müdahalelere karşı uyarıda bulunurken; Batılı ülkeler tansiyonun düşürülmesi çağrısını yineliyor. Ancak sahadaki askeri hareketlilik, diplomatik mesajların önüne geçmiş durumda.
Yanlış bir adım bölgesel krizi küresel çatışmaya dönüştürebilir
Uzmanlar, mevcut ortamda yapılacak küçük bir hatanın dahi kontrolsüz bir tırmanmaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor. İç krizle boğuşan İran’ın sertleşen söylemi ile ABD’nin bölgedeki askeri varlığını artırması, dengeyi her geçen gün daha kırılgan hale getiriyor.
Gerilimin düşürülmemesi halinde, Orta Doğu’da yeni ve çok daha geniş çaplı bir krizin kapıda olduğu değerlendiriliyor.
