Orta Doğu’daki hassas dengeleri yerinden oynatacak en radikal açıklama ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee’den geldi. Bir televizyon mülakatı sırasında diplomatik nezaketi ve uluslararası hukuk normlarını tamamen bir kenara iten Huckabee, bölge haritasını dini metinler üzerinden yeniden kurgulayan bir perspektif sundu. Büyükelçinin hem toprak genişlemesine hem de Gazze’deki insani drama yönelik kullandığı ifadeler, Washington-Tel Aviv hattında dahi şaşkınlık yaratırken, bölge başkentlerinde büyük bir öfke dalgasına yol açtı.
Vadedilmiş Topraklar Söylemini Tekrarladı
Büyükelçi Mike Huckabee, mülakat sırasında İsrail’in mevcut sınırlarının çok ötesine geçen “Vadedilmiş Topraklar” (Arz-ı Mevud) kavramını açıkça savundu. Uluslararası toplumun İsrail’i işgalci olarak gördüğü bölgelerden bahsetmek yerine, sınırları çok daha geniş bir coğrafyaya taşıyan Huckabee, “Nil’den Fırat’a uzanan o devasa bölgenin tarihsel ve dini olarak İsrail’in hakkı olduğunu” öne sürdü. “Aslında buraların tamamını almış olsalardı, bölge bugün çok daha istikrarlı olurdu” şeklindeki sözleri, egemen devletlerin toprak bütünlüğüne yönelik açık bir tehdit olarak değerlendirildi. Bu çıkış, bir ABD elçisinin bölgedeki “Büyük İsrail” hayallerini ilk kez bu kadar net ve yüksek sesle dile getirmesi bakımından tarihi bir skandal olarak kayıtlara geçti.
İnsani Değerleri Zorlayan “Gazze” Yorumu
Huckabee’nin açıklamaları sadece jeopolitik sınırlarla sınırlı kalmadı; Gazze’de devam eden ve binlerce sivilin hayatını kaybettiği operasyonlara dair kullandığı ifadeler de derin bir infiale yol açtı. İsrail’in askeri kapasitesinin sınırsız olduğunu vurgulamak isteyen Büyükelçi, “Eğer İsrail gerçekten zalim bir güç olsaydı, Gazze’deki tüm çocukları yirmi dört saatten kısa bir sürede yok edebilirdi; ancak onlar bunu yapmayarak ne kadar etik bir ordu olduklarını kanıtlıyorlar” dedi. Sivil ölümlerini bir “tercih” veya “lütuf” gibi sunan bu yaklaşım, uluslararası insan hakları örgütleri tarafından “soykırım dilini meşrulaştıran en üst düzey diplomatik açıklama” olarak tanımlandı.
Şahsi Görüş mü, Resmi Politika mı?
Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönmesiyle birlikte bölgede “barış ve istikrar” getirme vaatleriyle de çelişiyor. Washington kulislerinde, Huckabee’nin bu sözlerinin Beyaz Saray tarafından onaylanıp onaylanmadığı tartışılmaya başlandı. Bazı dış politika uzmanları, Huckabee’nin “şahsi ideolojik bagajını” diplomatik görevine taşıdığını savunurken; diğerleri ise bunun Trump yönetiminin “Yeni Orta Doğu” vizyonunun bir parçası olup olmadığını sorguluyor. Öte yandan, İsrail’deki aşırı sağcı koalisyon ortakları bu açıklamaları “tarihi bir hakikatin itirafı” olarak kutlarken, İsrail ana muhalefeti bu tür çıkışların İsrail’in dünyadaki izolasyonunu artıracağı uyarısında bulundu.
Bölge Başkentlerinden Sert Yanıt: “Bu Bir Savaş İlanıdır”
Huckabee’nin “Nil’den Fırat’a” vurgusu, başta Mısır, Ürdün, Suriye ve Irak olmak üzere bölge ülkelerinde büyük bir hassasiyetle karşılandı. Diplomatik kaynaklar, bir ABD elçisinin doğrudan bu coğrafyayı kapsayan yayılmacı bir dili benimsemesinin “bölge ülkelerinin egemenliğine yönelik bir saldırı” olduğunu ifade ediyor. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği’nden yapılan ilk değerlendirmede, uluslararası hukukun sınırları belirlemede tek kriter olduğu ve dini referansların devletlerarası ilişkilerde toprak ilhakı için temel teşkil edemeyeceği vurgulandı.
