Dünya petrol sevkiyatının beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nda sular ısınıyor. İran Meclisi, stratejik su yolundan geçen gemilerden geçiş ücreti alınmasını ve bazı ülkelere yasak getirilmesini öngören yasa tasarısını resmen onayladı.
30-31 Mart 2026 tarihlerinde netleşen karara göre, boğaz artık sadece bir geçiş güzergahı değil, İran için önemli bir gelir kapısı ve siyasi koz haline geliyor.
Yeni Sistemin Detayları: Ödemeler “Riyal” ile Yapılacak
Onaylanan taslakta en dikkat çeken madde, geçiş ücretlerinin tahsilat yöntemi oldu. İran, küresel ticarette kendi para birimini güçlendirmek amacıyla geçiş ücretlerinin İran Riyali bazlı alınmasını kararlaştırdı.
- Ücret Miktarı: Komisyon üyelerinden sızan bilgilere göre, büyük petrol tankerleri ve ticari gemiler için sefer başına 2 milyon dolar civarında bir ücret öngörülüyor.
- Kapsam: Güvenli geçiş, çevre koruma ve deniz güvenliği hizmetleri adı altında bu ücretlerin tahsil edilmesi planlanıyor.
ABD ve İsrail Gemilerine Tam Yasak
Yeni yönetim planı sadece mali değil, sert siyasi kısıtlamalar da içeriyor. Tasarıya göre:
- ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin boğazdan geçişi tamamen yasaklanıyor.
- İran’a yönelik tek taraflı yaptırımlara katılan ülkelerin gemilerine de kısıtlama getirilmesi gündemde.
- İran Silahlı Kuvvetleri’nin boğaz üzerindeki denetim ve egemenlik rolü artırılıyor.
Küresel Piyasalarda “Enerji Şoku” Endişesi
Hürmüz Boğazı, dünyadaki toplam petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği tek nokta. Uzmanlar, bu kararın küresel petrol fiyatlarında ani yükselişlere (petrol şoku) neden olabileceği konusunda uyarıyor. ABD kanadından gelen ilk tepkilerde, seyrüsefer serbestisinin korunacağı vurgulanırken, Donald Trump’ın “boğazın derhal ticarete açılması” yönündeki sert mesajları bölgedeki askeri gerilimi de tırmandırıyor.
Süreç Nasıl İşleyecek?
Komisyondan geçen bu stratejik plan, şimdi Meclis Genel Kurulu‘na sunulacak. Milletvekillerinin onayının ardından Anayasayı Koruyucular Konseyi‘nin de “olur” vermesiyle tasarı yasalaşarak yürürlüğe girecek.
