Afganistan’da Taliban yönetimi, bugüne kadar “şartlar düzeldiğinde tekrar değerlendirilecek” denilerek geçici bir önlem gibi sunulan kadınların eğitim hakkını, Mart 2026 itibarıyla kalıcı olarak yasakladığını duyurdu. Bu kararla birlikte Afganistan, dünyada kadınların ortaokul, lise ve üniversite eğitiminden tamamen ve yasal olarak mahrum bırakıldığı tek ülke konumuna gelmiş oldu.
“Geçici” Söylemi Rafa Kalktı
Yönetimden gelen son açıklamalar, artık bir dönüş takviminin ya da iyileştirme planının masada olmadığını açıkça gösteriyor. Yeni “Ceza Muhakemesi Usul Kanunu” ile desteklenen bu karar, kız çocuklarının 6. sınıftan sonra okula gitmesini ve kadınların yükseköğrenim görmesini “kültürel ve dini uyumsuzluk” gerekçesiyle yasalarla mühürledi. Daha önce uluslararası kamuoyuna verilen “okullar açılacak” vaatleri, yerini sistemli ve kalıcı bir kısıtlamaya bıraktı.
Eğitimden Sağlığa Zincirleme Etki
Yasağın sadece sınıflarla sınırlı kalmayacağı, ülkenin gelecekteki sağlık sistemini de felç edeceği uyarısında bulunuyor. Kadınların üniversite eğitiminin, özellikle de tıp fakültelerinin yasaklanması, gelecekte kadın hastalara bakacak kadın doktor ve hemşirelerin yetişmeyeceği anlamına geliyor. Yanında erkek refakatçi olmadan hastaneye gitmesi yasak olan kadınlar için bu durum, sağlık hizmetlerine erişimin tamamen imkansız hale gelmesi riskini taşıyor.
Dünyadan “Cinsiyet Ayrımcılığı” Tepkisi
Birleşmiş Milletler ve pek çok uluslararası kuruluş, Afganistan’daki bu yeni yasal statüyü toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılık rejimi olarak tanımlamaya başladı. Yapılan araştırmalar Afgan halkının büyük çoğunluğunun kız çocuklarının eğitimini desteklediğini gösterse de, Taliban yönetimi ideolojik katılığı savunarak geri adım atmayacağını vurguluyor. Karar, Afganistan’ın uluslararası izolasyonunu daha da derinleştirecek gibi görünüyor.
